Il Rione Sallustiano

De buurt Sallustiano is gelegen achter de Via Veneto ten zuiden van Via Boncompagni en ten noorden van de Via XX Settembre. Het huidige stadsbeeld van deze stijlvolle wijk is net als de aangrenzende buurten Ludovisi en Castro Pretorio ontstaan in de negentiende eeuw. In het hart van deze stijlvolle wijk ligt het rustige Piazza Sallustio. Wijk en plein zijn genoemd naar de beroemde Horti Sallustiani, oftewel de tuinen van Sallustius. Deze tuinen uit de eerste eeuw voor Christus lagen oorspronkelijk aan de rand van Rome, daar waar de stad overging in het omringende landschap. In deze rustige, groene omgeving  schreef de dichter en historicus Caius Sallustius Crispus eens zijn boeken. En hoewel er vandaag de dag weinig over is van deze weelderige, antieke tuinen, is een bezoek aan deze stijlvolle wijk de moeite waard. Sallustiano is een prachtig stukje Rome, waar de meeste toeristen aan voorbij gaan.

Een wandeling door Sallustiano

De wandeling start bij de Porta Pia. Deze stadspoort werd in de zestiende eeuw ontworpen door beroemde kunstenaar en architect Michelangelo, maar is vooral bekend vanwege de inval op 20 september 1870.

 

 

 

        Op die dag sloegen Italiaanse troepen vlakbij de poort een bres in de antieke Aureliaanse muur en vielen Rome binnen met als doel de kerkelijke macht van Pius IX omver te werpen. Het centrale gedeelte van de poort huisvest een museum gewijd aan deze belangrijke gebeurtenis uit de Italiaanse geschiedenis: Museo Storico dei Bersaglieri.

 

 

 

Vanaf de Porta Pia loopt een lijnrechte weg – de Via XX Settembre – naar het Piazza del Quirinale. Meteen links bevindt zich de Engelse ambassade en rechts Villa Paolina Bonaparte. Deze villa was van 1816 tot 1824 het woonhuis van de jongere zus van Napoleon Bonaparte, maar huisvest nu de Franse ambassade. Dit zijn slechts twee van de vele overheidsgebouwen die langs deze weg staan: het ministerie van economie en financiën op nummer 97, de Banca d’Italia op 97/E, het ministerie van landbouw op 20 en het ministerie van defensie op 11.

 

In plaats van de Via XX settembre te volgen slaan we na Villa Paolina rechtsaf de Via Piave in, waar zich de Chiesa del Sacro Cuore di Gesù bevindt. Even verderop gaan we links de Via Cadorna in en eindigen we bij een klein maar prachtig plein: Piazza Sallustino. Het plein is, net als de buurt, genoemd naar de schrijver en historicus Caius Sallustius Crispus, die hier in de eerste eeuw voor Christus een enorm privévertrek met tuinen bezat: de beroemde horti sallustiani. Romeinen noemden dergelijke privéwoningen met gigantische tuinen aan de rand van de stad horti, letterlijk: tuinen. Deze tuinen stonden vol planten en fruitbomen en waren rijk versierd met sculpturen, tempels, fonteinen en badhuizen. De tuinen van Sallustius waren de mooiste en grootste die het Romeinse Rijk tot dan toe had gekend. Maar wie de buurt vandaag de dag bezoekt, zal hier weinig van terug vinden.  De enige overgebleven structuur van het antieke complex bevindt zich het hart van Piazza Sallustino,  14 meter onder straatniveau. Het paviljoen bestaat uit een ronde hal met koepel en een paar kleine zijkamers; ideaal voor congressen, feesten, tentoonstellingen en concerten. Voor wie nog een glimp wil opvangen van de vroegere pracht van deze tuinen zijn er elders in de stad verschillende mooie sculpturen te zien, die in de horti zijn teruggevonden, zoals bijvoorbeeld het wereldberoemde sculptuur van de Stervende Galliër (nu in het Capitolijns Museum).  Leuk detail: de obelisk die tegenwoordig boven aan de Spaanse Trappen op Piazza Trinità dei Monti staat, is eveneens afkomstig uit de tuinen van Sallustius.

De wandeling eindigt in Piazza S. Bernardo. Hier bevindt zich een van de mooiste kleine kerkjes van Rome San Carlo alle Quattro Fontane, ontworpen de Francesco Borromini. De kerk is op en top barok. Een prachtig staaltje optisch bedrog: de koepel lijkt veel hoger dan hij in werkelijkheid is.  De kerk dankt zijn naam aan de vier fonteinen op de vier straathoeken die de rivieren de Tiber en de Arno (mannelijke figuren) en de godinnen Diana en Juno voorstellen.

Een leuk weetje: Vanaf ditzelfde punt zijn de Porta Pia en de obelisken van de Santa Maria Maggiore, van het Quirinale en van de Trinità dei Monti zichtbaar.